مقایسه گزارش شهریورماه مرکز آمار ایران با سری‌های زمانی گذشته نشان می‌دهد که اقتصاد ایران در این ماه با رکوردهایی در سطح تورم، گستردگی افزایش قیمت‌ها و شکاف فشار تورمی میان خانوارها مواجه بوده است.
به گزارش کاراواک به نقل از اقتصادآنلاین، تورم سالانه کالاها در شهریور ۱۴۰۵ به ۱۰۰٫۷ درصد رسید؛ نخستین عبور این نرخ از مرز ۱۰۰ درصد در سری زمانی قابل‌مقایسه مرکز آمار از سال ۱۳۹۲. به این ترتیب، میانگین قیمت کالاها در دوازده ماه منتهی به شهریور، در مقایسه با میانگین دوازده ماه پیش از آن، بیش از دو برابر شده است. این عدد تصویری از انباشت افزایش قیمت‌ها در طول یک سال ارائه می‌دهد.
فاصله بی‌سابقه کالاها و خدمات
عبور تورم سالانه کالاها از مرز سه‌رقمی، با ثبت رکورد دیگری همراه شده است. در مقابل تورم ۱۰۰٫۷ درصدی کالاها، تورم سالانه خدمات به ۴۱٫۱ درصد رسیده؛ فاصله‌ای معادل ۵۹٫۶ واحد درصد که در سری زمانی موجود بی‌سابقه است.
این شکاف نشان می‌دهد افزایش قیمت‌ها در دو بخش بزرگ سبد مصرف خانوار با سرعتی بسیار متفاوت پیش رفته است. اثر آن بر بودجه خانوار نیز به ترکیب مخارج وابسته است: هرچه سهم کالاها در هزینه‌های یک خانوار بیشتر باشد، فشار بیشتری از جهش قیمت این بخش دریافت می‌کند.
با این حال، فاصله گرفتن کالاها از خدمات به معنای آرام بودن قیمت خدمات نیست. داده‌های شهریور در همین بخش نیز از رسیدن تورم به سقف‌های تازه خبر می‌دهند.
رکورد شهریور‌ها و سقف ۱۳ ساله
تورم ماهانه خدمات در شهریور به ۳٫۴ درصد رسید؛ بالاترین نرخ در میان تمام شهریور‌های سری موجود از سال ۱۳۹۰. رکورد قبلی متعلق به شهریور ۱۳۹۱ با تورم حدود ۳ درصد بود.
تورم نقطه‌به‌نقطه خدمات نیز به ۴۶٫۹ درصد افزایش یافت؛ بالاترین میزان از مهر ۱۳۹۲ به بعد. بنابراین، خدمات هم رکورد تورم ماهانه شهریور‌ها را شکسته و هم در مقیاس نقطه‌ای به بالاترین سطح ۱۳ سال اخیر رسیده است؛ هرچند نرخ نقطه‌ای آن همچنان پایین‌تر از رکورد کل سری قرار دارد.
بیشتر بخوانید:سود سهامداران بورس در تابستان چقدر بود؟
اهمیت این بخش در افزایش قیمت‌های شهریور نیز پیداست: از حدود ۴٫۲۴ درصد افزایش ماهانه شاخص کل، حدود ۳٫۲۵ واحد درصد به کالا‌های غیرخوراکی و خدمات مربوط بوده است. به بیان دیگر، نزدیک به سه‌چهارم افزایش شاخص در این ماه از این بخش آمده است.
تورم ماهانه ۵ درصد؛ هم‌زمان در ۹ گروه
یکی از رکورد‌های شهریور، به فراگیری افزایش قیمت‌ها مربوط است. از میان دوازده گروه اصلی، اگر خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها، دخانیات و مسکن کنار گذاشته شوند، هر ۹ گروه باقی‌مانده برای نخستین بار هم‌زمان تورم ماهانه بالاتر از ۵ درصد داشته‌اند. در گذشته، حداکثر هشت گروه از این مجموعه در یک ماه از این مرز عبور کرده بودند.
این نه گروه شامل پوشاک و کفش، لوازم و خدمات خانوار، بهداشت و درمان، حمل‌ونقل، ارتباطات، تفریح و فرهنگ، آموزش، هتل و رستوران و کالاها و خدمات متفرقه هستند.
بیشتر بخوانید:چک تضمین‌شده به جای چک رمزدار؛ مشتریان بانک‌ها بخوانند
این هم‌زمانی برای خانوار اهمیت دارد؛ زیرا افزایش هزینه در چند بخش سبد مصرف رخ داده است. فشار تورمی شهریور، علاوه بر خرید کالا، رفت‌وآمد، درمان، آموزش و دیگر هزینه‌های زندگی را نیز دربر گرفته است.
هشت گروه سه‌رقمی؛ ده گروه بالاتر از تورم کشور
در مقیاس نقطه‌به‌نقطه نیز دو رکورد از گسترش تورم بالا حکایت دارند. نخست، ده گروه از دوازده گروه اصلی، تورمی بالاتر از نرخ نقطه‌ای کل کشور داشته‌اند؛ اتفاقی که در سری موجود از سال ۱۳۹۱ سابقه نداشته است. سقف قبلی، نه گروه بود. در شهریور، تنها مسکن و آموزش پایین‌تر از تورم نقطه‌ای ۸۹٫۸ درصدی کشور قرار گرفته‌اند.
دوم، شمار گروه‌های اصلی با تورم نقطه‌ای بالاتر از ۱۰۰ درصد به هشت گروه رسیده است؛ در حالی که رکورد قبلی، پنج گروه بود.
خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها، دخانیات، لوازم و خدمات خانوار، حمل‌ونقل، ارتباطات، تفریح و فرهنگ، هتل و رستوران و کالاها و خدمات متفرقه، این هشت گروه را تشکیل می‌دهند. معنای عبور از این مرز روشن است: شاخص قیمت هر یک از این گروه‌ها نسبت به شهریور سال گذشته بیش از دو برابر شده است.
روستاها؛ تورم بالاتر و شکاف عمیق‌تر
تورم نقطه‌به‌نقطه کل کشور در شهریور به ۸۹٫۸ درصد رسید. این نرخ برای خانوار‌های شهری ۸۶٫۵ درصد و برای خانوار‌های روستایی ۱۰۸٫۹ درصد بود؛ هر سه، رکورد تازه‌ای در سری‌های زمانی مربوط به خود ثبت کرده‌اند.
فاصله شهر و روستا در تورم سالانه نیز رکورد زده است. تورم سالانه روستایی به ۸۸ درصد و شهری به ۷۱٫۱ درصد رسید؛ شکافی معادل ۱۶٫۹ واحد درصد که در دوره مشترک قابل‌مقایسه از سال ۱۳۸۳، بی‌سابقه است. بنابراین، تفاوت فشار تورمی میان شهر و روستا، در میانگین دوازده‌ماهه نیز تشدید شده است.
رکورد تورم سالانه در تمام دهک‌ها
در تقسیم‌بندی خانوارها بر اساس دهک‌های هزینه‌ای، تورم سالانه هر ده دهک به بالاترین سطح سری موجود از سال ۱۳۹۷ رسیده است. بیشترین نرخ، ۸۲٫۴ درصد برای دهک دوم و کمترین نرخ، ۷۱٫۳ درصد برای دهک دهم بوده است.
این ارقام نشان می‌دهد رکوردشکنی تورم سالانه به بخش محدودی از خانوارها اختصاص ندارد؛ با این حال، شدت آن یکسان نیست. تفاوت ترکیب سبد مصرف باعث می‌شود افزایش قیمت گروه‌های مختلف، اثر متفاوتی بر هزینه هر دهک بگذارد؛ به همین دلیل، نرخ تورم کل کشور به‌تنهایی تمام فشار واردشده بر بودجه خانوارها را نشان نمی‌دهد.
