بانک مرکزی با هدف افزایش شفافیت در شبکه بانکی و توسعه ابزارهای پرداخت قابل رهگیری، برنامه حذف چک‌های رمزدار و جایگزینی آنها با چک تضمین‌شده را وارد مرحله نهایی کرده است.
به گزارش کارا پژواک ، بر اساس بخشنامه جدید، از ۷ مهرماه ۱۴۰۵ صدور چک رمزدار ممنوع می‌شود و از ابتدای دی‌ماه ۱۴۰۵ تبادل این نوع چک نیز به‌طور کامل متوقف خواهد شد.
همزمان با اجرای این تصمیم، بانک‌ها از هفتم مهرماه موظف خواهند بود چک‌های تضمین‌شده را به‌صورت آنی پرداخت کنند. بنابراین دارنده چک تضمین‌شده برای دریافت وجه دیگر نیازی به انتظار برای انجام فرآیند تسویه بین‌بانکی نخواهد داشت.
چک رمزدار از چه زمانی حذف می‌شود؟
طبق برنامه بانک مرکزی، حذف چک رمزدار در دو مرحله انجام خواهد شد. در مرحله نخست از ۷ مهرماه، بانک‌ها اجازه صدور چک رمزدار جدید را نخواهند داشت، اما چک‌های قبلی همچنان قابل تبادل هستند. در مرحله دوم، از ابتدای دی‌ماه ۱۴۰۵، تبادل چک‌های رمزدار نیز متوقف می‌شود.
چک رمزدار سال‌ها به دلیل تضمین پرداخت توسط بانک، در معاملات با مبالغ بالا، خرید و فروش ملک، مزایده‌ها و مبادلات تجاری کاربرد داشته است. با این حال، وابستگی این ابزار به فرآیندهای سنتی و تسویه بین‌بانکی باعث شده بانک مرکزی به سمت جایگزینی آن با ابزاری شفاف‌تر حرکت کند.
چک تضمین‌شده از نظر اطمینان در پرداخت شباهت زیادی به چک رمزدار دارد، اما مزیت مهم آن اتصال به سامانه صیاد است. اطلاعات صدور این چک در سامانه ثبت می‌شود و امکان استعلام و رهگیری آن از طریق ابزارهای بانکی فراهم است.
بیشتر بخوانید:عملکرد متفاوت بورس در هفته رکوردزنی طلا و دلار
از ۷ مهرماه، پرداخت آنی چک تضمین‌شده نیز الزامی خواهد شد. بانک مقصد نمی‌تواند به دلیل صدور چک توسط بانکی دیگر، پرداخت وجه را به فرآیند تسویه بین‌بانکی موکول کند. ثبت اطلاعات در سامانه صیاد نیز به بانک امکان می‌دهد اصالت چک را بررسی کند.
این ویژگی‌ها می‌تواند علاوه بر افزایش سرعت دریافت وجه، شفافیت معاملات و قابلیت رهگیری چک‌ها را نیز افزایش دهد.
چرا حذف چک رمزدار اهمیت دارد؟
اگرچه تعداد چک‌های رمزدار در مقایسه با چک‌های عادی چندان زیاد نیست، ارزش معاملات آنها قابل توجه است. برای مثال، در تیرماه ۱۴۰۳ حدود ۲۸۲ هزار فقره چک رمزدار به ارزش بیش از ۱۵۶۶ هزار میلیارد ریال وصول شد. این چک‌ها تنها حدود ۳.۵ درصد تعداد کل چک‌های وصولی را تشکیل می‌دادند، اما سهم آنها از ارزش کل چک‌های وصول‌شده به ۲۲.۴ درصد می‌رسید.
در اردیبهشت ۱۴۰۴ نیز بیش از ۱۸۴ هزار فقره چک رمزدار به ارزش حدود ۱۶۱۲ هزار میلیارد ریال وصول شد؛ آماری که اهمیت این ابزار در معاملات بزرگ را نشان می‌دهد.
بیشتر بخوانید:جنگ ۶ ماهه چه تاثیری بر بازارهای جهان گذاشت؟
به همین دلیل، بانک مرکزی به جای حذف بدون جایگزین چک رمزدار، چک تضمین‌شده متصل به سامانه صیاد را در نظر گرفته است.
در مجموع، سیاست جدید را می‌توان بخشی از روند دیجیتالی شدن نظام بانکی، افزایش شفافیت معاملات و کاهش وابستگی به فرآیندهای سنتی دانست. بر این اساس، ۷ مهرماه آغاز مرحله نهایی خداحافظی با چک رمزدار خواهد بود و از ابتدای دی‌ماه ۱۴۰۵، چک تضمین‌شده عملاً جای آن را در شبکه بانکی خواهد گرفت.
