بر اساس آمار سازمان حفاظت محیط زیست، سالانه بیش از ۹۹۳ میلیون مترمکعب پساب در بخش‌های کشاورزی و آبیاری فضای سبز کشور مصرف می‌شود.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی پژواک، در این میان، استان‌های تهران، اصفهان و خراسان رضوی بیشترین سهم مصرف پساب را دارند و در مجموع حدود ۶۵ درصد کل پساب مصرفی کشور در این دو بخش را به خود اختصاص داده‌اند.
به گفته محسن شهریاری مقدم، مدیرکل دفتر حفاظت و مدیریت آب و خاک سازمان حفاظت محیط زیست، از مجموع پساب مصرفی کشور، سالانه ۸۸۳ میلیون و ۵۳۰ هزار مترمکعب در بخش کشاورزی و ۱۰۹ میلیون و ۷۲۰ هزار مترمکعب در آبیاری فضای سبز استفاده می‌شود. این آمار نشان می‌دهد کشاورزی بزرگ‌ترین مصرف‌کننده پساب در کشور است.
تهران، اصفهان و خراسان رضوی؛ سه استان پیشتاز مصرف پساب
استان تهران با مصرف سالانه ۳۷۹ میلیون و ۸۳۰ هزار مترمکعب پساب، در رتبه نخست کشور قرار دارد و حدود ۳۸ درصد از کل مصرف ثبت‌شده را به خود اختصاص داده است. نرخ بهره‌برداری از پساب در این استان ۸۳.۶ درصد گزارش شده، با این حال حدود ۷۴ میلیون و ۶۲۰ هزار مترمکعب فاصله میان تولید و مصرف ثبت‌شده پساب وجود دارد.
استان اصفهان با مصرف سالانه ۱۵۳ میلیون و ۸۱۰ هزار مترمکعب، دومین استان پرمصرف پساب در کشور است. از این میزان، ۴۲ میلیون و ۱۵۰ هزار مترمکعب، معادل ۲۷.۴ درصد، برای آبیاری فضای سبز استفاده می‌شود.
بیشتر بخوانید:قیمت مسکن در تهران از کنترل خارج شد!
خراسان رضوی نیز با مصرف سالانه ۱۱۲ میلیون و ۶۸۰ هزار مترمکعب پساب، در جایگاه سوم قرار دارد. نرخ بهره‌برداری از پساب در این استان به ۹۵.۸ درصد رسیده که یکی از بالاترین نرخ‌ها در کشور محسوب می‌شود.
وضعیت مصرف پساب در سایر استان‌ها
بر اساس آمار اعلام‌شده، نرخ بهره‌برداری از پساب در کشور به‌طور میانگین ۵۳.۸۵ درصد است، اما این میزان در استان‌های مختلف تفاوت قابل توجهی دارد.
استان‌های خراسان جنوبی، قم، کرمانشاه، البرز، خراسان رضوی، قزوین، تهران، گیلان، خراسان شمالی و اصفهان نرخ بهره‌برداری بین ۷۵ تا ۱۰۰ درصد دارند.
در مقابل، استان‌های لرستان، فارس، همدان، سیستان و بلوچستان و اردبیل در محدوده ۴۰ تا ۷۵ درصد قرار گرفته‌اند. همچنین نرخ بهره‌برداری در استان‌های مرکزی، سمنان، خوزستان و یزد بین ۱۰ تا ۴۰ درصد است.
بیشتر بخوانید:استان های برتر ایران در اقتصاد دیجیتال معرفی شدند
در ۱۲ استان دیگر شامل آذربایجان شرقی، زنجان، بوشهر، آذربایجان غربی، کردستان، مازندران، چهارمحال و بختیاری، ایلام، گلستان، کهگیلویه و بویراحمد، کرمان و هرمزگان، نرخ بهره‌برداری کمتر از ۱۰ درصد گزارش شده است.
ضرورت نظارت بر کیفیت پساب مصرفی
با وجود اهمیت استفاده از پساب به‌عنوان منبع آب جایگزین، افزایش مصرف آن بدون رعایت استانداردهای زیست‌محیطی می‌تواند موجب آلودگی خاک، منابع آب زیرزمینی و محصولات کشاورزی شود.
بر همین اساس، کنترل شاخص‌هایی مانند شوری، فلزات سنگین، کلیفرم مدفوعی و تخم انگل در پساب کشاورزی ضروری است. همچنین توسعه شبکه‌های مستقل انتقال پساب، ارتقای تصفیه‌خانه‌ها و پایش مستمر کیفیت آب و خاک باید در اولویت قرار گیرد.
مطابق بند «ب» ماده ۴۰ قانون برنامه هفتم پیشرفت نیز آبیاری فضای سبز اماکن عمومی و دولتی با آب شرب، در صورت وجود آب جایگزین به تشخیص وزارت نیرو، ممنوع است.
در نهایت، هدف از توسعه مصرف پساب نباید صرفاً افزایش آمار بهره‌برداری باشد؛ بلکه استفاده ایمن، پایدار و مطابق استانداردهای بهداشتی و زیست‌محیطی باید در اولویت مدیریت منابع آب کشور قرار گیرد.
