یک روانشناس و مشاور تخصصی خانواده گفت: خانواده زیربنای اصلی شکلگیری مهارتهای اجتماعی است اما برای مقابله با چالشهایی نظیر اضطراب اجتماعی، ترس از قضاوت و انزواطلبی در جوانان، باید بستر گفتوگوهای هدفمند را از فضای امن خانه به محیطهای آموزشی همچون مدارس و دانشگاهها گسترش داد تا مهارتهایی چون «نه گفتن»، همدلی و ارتباط موثر در آنها نهادینه شود.
به گزارش کارا پژواک به نقل از ایسنا، سجاد کریمانمجد ، با بیان اینکه خانواده اولین مدرسه یادگیری مهارتهای اجتماعی برای هر فرد است، گفت: پیش از آنکه جامعه و مدرسه بخواهند به ما بیاموزند چگونه روابط اجتماعی برقرار کنیم، این خانواده است که مهارتها را به فرزندان منتقل میکند؛ این آموزش از طریق برگزاری جلسات گفتوگو میان والدین و فرزندان در محیط خانه محقق میشود.
وی ادامه داد: خانواده بستری است که جوان در آن به اعتمادبهنفس میرسد تا بتواند نیازها و انتظاراتش را بهدرستی و بدون ترس بیان کند. محیط امنی که در روابط عاطفی والدین وجود دارد، این فرصت را برای جوان فراهم میکند تا از همان دوران کودکی، احساس امنیت و رضایت را در مواجهه با جامعه دریافت کرده و با دلبستگی ایمن به معاشرت با دیگران بپردازد و خود ابرازگری بیشتر خواهد داشت. هرچقدر در فرآیند سن کودکی، کودک خودش توانمندی امکان بازیها، در کنار همسن و سالانش را بیشتر کند سطح ارتباطی و مهارتیاش بیشتر تقویت میشود. اگر کودک دنیا را در سنین ابتدای زندگیاش امنتر و شادتر ببیند، مهارتهای ارتباطیاش را میتواند با کمترین مانع پشت سر بگذارد.
ضرورت یادگیری مهارتهای اجتماعی در دوران جوانی
این روانشناس با تاکید بر ضرورت یادگیری مهارتهای اجتماعی توسط جوانان گفت: یادگیری بسیاری از مهارتهای اجتماعی برای جوانان ضروری است؛ مهارتهایی نظیر ارتباط موثر، جراتمندی، قاطعیت، توانایی «نه گفتن»، همدلی و مدیریت هیجان، بهویژه کنترل خشم، از جمله مهارتهای حیاتی هستند که جوان باید در طول زندگی خود، چه در بستر خانواده و چه در فضای اجتماعی، آنها را آموخته باشد.
وی در ادامه افزود: اگرچه سایر مهارتها نیز تاثیرگذار و دارای اولویت هستند، اما میتوان به مهارت ارتباط موثر و گفتوگوی هدفمند اشاره کرد. اگر جوان در طول سالهای زندگیاش آموزش ببیند که چگونه به حرف دیگران گوش دهد (گوشدادن فعال)، کلام و محتوای مورد نظرش را به شکلی مناسب بستهبندی و ارائه کند و در روابط عاطفیاش، ضمن درک نیازهای خود، انتظارات طرف مقابل را نیز بشناسد، همگی این موارد در ذیل مهارت ارتباط مؤثر قرار میگیرند که مهمترین نیاز یک جوان محسوب میشود.
مدرسه و دانشگاه؛ فرصتی برای تعاملات هدفمند
کریمانمجد در خصوص نقش مدرسه و دانشگاه در آموزش مهارتهای اجتماعی بیان کرد: مدرسه و دانشگاه اگر بتوانند موقعیتی برای فعالیتهای گروهی فرد فراهم کنند و به مشارکت بیشتر در فضای ارتباطی یاری برسانند، قطعا موثر خواهند بود. این محیطها فرصتی برای گفتوگوهای هدفمندتر و تعاملات با رویکردی مشترک میان دانشآموزان و دانشجویان هستند و این امر کمککننده است؛ چرا که میتواند در قالبهایی نظیر مناظره، امکان تقویت مهارتهای ارتباط موثر را در محیطهای آموزشی فراهم کرد.
تاثیر شبکههای اجتماعی بر اضطراب و مهارتهای ارتباطی
وی با اشاره به تاثیر شبکههای اجتماعی بر مهارتهای اجتماعی جوانان اظهار کرد: شبکههای اجتماعی در عین حال که میتوانند به گسترش دایره ارتباطات افراد کمک کنند و فضای تعاملی وسیعتری را رقم بزنند، عمق ارتباطات را به حداقل میرسانند و در کنار این موضوع، قاعدتا میتوانند حجم قابل توجهی از اضطراب اجتماعی را برای فرد ایجاد کنند.
کریمانمجد افزود: وقتی من براساس حضور حداکثری در شبکههای اجتماعی، عادت کنم که ارتباطاتم را صرفا در فضای مجازی حفظ کنم، در محیطهای اصلی و حقیقی احتمال درگیرشدن با اضطراب اجتماعی برایم یقینا بیشتر خواهد بود، هرچند از سوی دیگر، باید این ویژگی مثبت را هم در نظر گرفت که دایره ارتباطات گستردهتر شده و فرد میتواند از آن بهرهمند شود.
به گفته این روانشناس، مهمترین نشانههای ضعف جوانان در آموزش مهارتهای اجتماعی جوانان، بیش از هر چیز به ترس از قضاوتشدن و ناتوانی در بیان و ارائه مطلب برمیگردد. جوان دوست دارد تایید شود و در فضای تعامل با دیگران، معاشرتی داشته باشد که در نهایت احساس رشدیافتگی را برایش رقم بزند؛ اما ترس از قضاوت و شنیدن انتقاد در فضای گفتوگو، میتواند او را به سکوت وادارد و امکان ابراز وجود را از وی سلب کند. مهمترین نشانههای ضعف، انزواطلبی جوان در جمع و عدم تمایل به ارتباطگیری است. همچنین پرخاشگری در حین گفتوگو، نشانهای پنهان از ناتوانی در مهارتهای اجتماعی است. جوانی که در فرآیند ارتباطی، امکان دوستیابی و حفظ روابط دوستانه را ندارد، شاید بیشترین آسیب را هم به خودش و هم به دایره ارتباطی اطرافیانش وارد کند.
