آمارهای رسمی نشان میدهد مصرف آنتیبیوتیک در ایران طی دو دهه گذشته تقریباً دو برابر شده و اکنون به بیش از سه برابر میانگین اتحادیه اروپا رسیده است.
به گزارش پایگاه خبری پژواک به نقل از خبرآنلاین،افزایش مصرف این داروها، بهویژه آنتیبیوتیکهای پرخطر از نظر مقاومت میکروبی، نگرانیهای جدی درباره آینده درمان بیماریهای عفونی در کشور ایجاد کرده است.
بررسی مطالعات علمی و دادههای سازمان جهانی بهداشت نشان میدهد ایران یکی از بالاترین شاخصهای مصرف آنتیبیوتیک را در میان کشورهای گزارشدهنده دارد؛ روندی که کارشناسان نسبت به پیامدهای آن برای سلامت عمومی هشدار میدهند.
مصرف آنتیبیوتیک در ایران تقریباً دو برابر شد
بر اساس پژوهشهای منتشرشده، میزان مصرف آنتیبیوتیک در ایران از ۳۳.۶ دوز تعریفشده روزانه به ازای هر هزار نفر در سال ۲۰۰۰ به ۶۰ دوز در سال ۲۰۱۶ افزایش یافته است.
بیشتر بخوانید:فروش ۴۰۰ همت دارو در ایران ۱۴۰۵؛ معرفی پرفروش ها
این روند صعودی در سالهای بعد نیز ادامه پیدا کرد؛ بهطوریکه آمار سازمان غذا و دارو نشان میدهد شاخص مصرف از ۵۱.۶ دوز در سال ۲۰۲۰ به ۶۷.۴ دوز در سال ۲۰۲۲ رسیده است.
نکته نگرانکننده دیگر، افزایش سهم آنتیبیوتیکهای گروه «واچ» است؛ داروهایی که به دلیل خطر بالاتر ایجاد مقاومت میکروبی باید با نظارت بیشتری مصرف شوند.
سهم این گروه از ۷.۳ درصد در سال ۲۰۰۰ به ۴۴.۶ درصد در سال ۲۰۱۹ افزایش یافته و در سال ۲۰۲۲ به ۵۳.۱ درصد رسیده است.

مصرف آنتیبیوتیک در ایران چند برابر اروپاست؟
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، شاخص مصرف آنتیبیوتیک در ایران در سال ۲۰۲۲ به ۶۷.۷ دوز روزانه به ازای هر هزار نفر رسید.
این رقم در همان سال برای اتحادیه اروپا ۱۹.۴ دوز و میانه مصرف در میان ۶۰ کشور گزارشدهنده ۱۸.۳ دوز بوده است.
همچنین میانگین مصرف آنتیبیوتیک در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ به ۲۰.۳ دوز رسید، درحالیکه آلمان شاخص ۱۳.۸ دوز را ثبت کرد.
این آمار نشان میدهد مصرف آنتیبیوتیک در ایران در سال ۲۰۲۲ حدود ۳.۵ برابر میانگین اتحادیه اروپا در همان سال بوده است.
آیا ایران رتبه نخست مصرف آنتیبیوتیک جهان را دارد؟
گزارش سامانه جهانی پایش مقاومت میکروبی سازمان جهانی بهداشت (GLASS) نشان میدهد ایران در سال ۲۰۲۲ بالاترین شاخص مصرف آنتیبیوتیک را در میان ۶۰ کشور و منطقه گزارشدهنده ثبت کرده است.
بیشتر بخوانید:هشدار رئیس انجمن روانپزشکان درباره بحران دارویی کشور
بااینحال، این آمار به معنای رتبه نخست ایران در تمام کشورهای جهان نیست؛ زیرا اطلاعات تمامی کشورها در گزارش مذکور وجود ندارد.
قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت، نیز پیشتر نسبت به مصرف بالای آنتیبیوتیک هشدار داده و شاخص مصرف ایران را بالاتر از ۵۰ اعلام کرده بود.
مصرف سالانه ۱۰۰ تن آنتیبیوتیک در کشور
مینو محرز، متخصص بیماریهای عفونی، در نشست چهارمین کنگره علمی مقاومت میکروبی اعلام کرد سالانه حدود ۸۰ تا ۱۰۰ تن آنتیبیوتیک در ایران مصرف میشود.
او این میزان را با مصرف حدود ۸ تن در آلمان مقایسه کرد. بااینحال، به دلیل مشخص نبودن روش محاسبه و نوع داروهای بررسیشده، مقایسه مستقیم این ارقام نیازمند احتیاط است.
خطر مقاومت میکروبی؛ پیامد مصرف بیرویه آنتیبیوتیک
کارشناسان هشدار میدهند مصرف خودسرانه و غیرضروری آنتیبیوتیک میتواند موجب افزایش مقاومت باکتریها در برابر داروها شود.
در چنین شرایطی، درمان عفونتهای رایج دشوارتر شده و احتمال نیاز به داروهای قویتر و پرهزینهتر افزایش مییابد.
متخصصان تأکید دارند کنترل تجویز غیرضروری، جلوگیری از مصرف خودسرانه دارو و نظارت بر استفاده از آنتیبیوتیک در دامداری و مرغداری از مهمترین راهکارهای مقابله با مقاومت میکروبی است.
تداوم روند افزایشی مصرف آنتیبیوتیک در ایران، ضرورت اصلاح الگوی تجویز دارو، افزایش آگاهی عمومی و تقویت نظارت بر مصرف آنتیبیوتیک را بیش از گذشته آشکار کرده است.