بازار دیجیتال ایران پس از جنگ وارد مرحلهای از بیثباتی عمیق شده که دیگر فقط به گرانی کالا محدود نیست، بلکه به بحران دسترسی تبدیل شده است.
به گزارش سرویس اخبار داخلی تکناک، فعالان بازار از کمبود کالا، قیمتهای لحظهای، اختلال در واردات و نبود چشمانداز روشن برای تأمین کالا سخن میگویند. در این شرایط، بازار موبایل، لپتاپ و قطعات کامپیوتری با شوک همزمان افزایش قیمت و کاهش عرضه روبهرو شده است.
وابستگی طولانیمدت بازار ایران به مسیر وارداتی امارات، بهویژه دبی، اکنون به یک نقطه ضعف جدی تبدیل شده است. بخش عمده واردات لپتاپ و تجهیزات دیجیتال ایران طی سالهای گذشته از طریق دبی انجام میشد و هرگونه اختلال در این مسیر، مستقیماً بازار داخلی را دچار تنش میکند. افزایش هزینه حمل، مشکلات انتقال پول، ریسک ترخیص و محدودیتهای تجاری باعث شده واردکنندگان با احتیاط بیشتری عمل کنند و عرضه کالا کاهش یابد.
در بازار موبایل، کاهش محسوس واردات رسمی و افزایش نرخ ارز، قیمت گوشیها را به شکل بیسابقهای بالا برده است. گوشیهای پرچمدار به قیمتهایی معادل چند ماه درآمد خانوار رسیدهاند و حتی مدلهای میانرده نیز برای بسیاری از مردم از دسترس خارج شدهاند. نتیجه این وضعیت، رشد بازار دستدوم، تعمیر دستگاههای قدیمی و تعویق خرید است. بازار در ظاهر پر از کالا است، اما انتخاب واقعی محدود و قدرت خرید بسیار پایین شده است.
در بازار لپتاپ نیز شرایط مشابهی حاکم است. لپتاپهای اقتصادی که زمانی ابزار آموزشی و کاری اقشار متوسط بودند، اکنون به کالاهایی گرانقیمت تبدیل شدهاند. کف قیمت لپتاپهای دانشجویی به حدود ۴۰ میلیون تومان رسیده و مدلهای حرفهای به چند صد میلیون تومان نزدیک شدهاند. این موضوع نهتنها خانوادهها، بلکه کسبوکارهای کوچک، برنامهنویسان، طراحان و فریلنسرها را نیز تحت فشار قرار داده است.
بحران فقط محدود به کالاهای نهایی نیست و بازار قطعات سختافزاری نیز با جهش قیمت شدید مواجه شده است. کارت گرافیک، SSD، رم، مادربرد، پاور و تجهیزات شبکه همگی گرانتر و کمیابتر شدهاند. این مسئله چرخه تعمیر و نگهداری تجهیزات دیجیتال را نیز مختل کرده، زیرا در شرایطی که خرید دستگاه نو دشوار است، حتی تعمیر دستگاههای قدیمی هم هزینهبر و سخت شده است.
کارشناسان معتقدند بازگشت بازار به شرایط پیش از جنگ در کوتاهمدت بعید است. افزایش نرخ ارز، هزینههای حملونقل، بیاعتمادی فعالان بازار و تغییر رفتار مصرفکنندگان، همگی عواملی هستند که مانع بازگشت ثبات میشوند. بسیاری از خریداران به بازار استوک، خرید مسافری یا قاچاق روی آوردهاند و بازار رسمی کوچکتر و شکنندهتر شده است.
در این میان، کشورهایی مانند چین، ترکیه، عمان و قطر بهعنوان گزینههای جایگزین امارات مطرح میشوند، اما هیچکدام فعلاً توان جایگزینی کامل نقش دبی را ندارند. در نهایت اینکه بحران بازار دیجیتال فقط یک مشکل اقتصادی نیست؛ بلکه بر آموزش، اشتغال، کسبوکارهای آنلاین و زیرساخت دیجیتال زندگی روزمره مردم نیز تأثیر مستقیم گذاشته است./منبع:اقتصادنیو
