صندوقهای ارزی قرار است بهعنوان یکی از ابزارهای جدید بازار سرمایه، امکان کسب بازده از داراییهای ارزی را برای سرمایهگذاران فراهم کنند.
به گزارش کارا پژواک، با این حال، مهمترین ابهام درباره این صندوقها، میزان سود آنهاست؛ زیرا برخلاف سپردههای بانکی، نرخ سود از پیش تعیینشدهای ندارند و بازده آنها به عملکرد مدیر صندوق و نحوه سرمایهگذاری منابع بستگی دارد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، صندوقهای ارزی ایران از نوع درآمد ثابت ارزی خواهند بود و عمده منابع آنها در سپردههای ارزی، اوراق و گواهیهای سپرده ارزی یا سایر ابزارهای کمریسک سرمایهگذاری میشود. بنابراین انتظار میرود ماهیتی مشابه صندوقهای درآمد ثابت داشته باشند؛ یعنی بازدهی باثبات اما محدود، نه سودهای چشمگیر و پرریسک.
هرچند در برخی گزارشها از سود سالانه ۸ تا ۱۲ درصدی سخن گفته شده، اما این ارقام هنوز رسمی و قطعی نیستند و بیشتر در حد برآورد اولیه مطرح شدهاند. تجربه بازارهای مالی جهان نیز نشان میدهد صندوقهای کمریسک دلاری معمولاً بازدهی سالانهای در محدوده ۳ تا ۵ درصد دارند. در آمریکا نیز صندوقهای بازار پول دلاری طی سالهای اخیر عمدتاً در همین بازه سودده بودهاند. از این رو، اگر صندوقهای ارزی ایران با ساختاری کمریسک فعالیت کنند، انتظار سودهای دو رقمی چندان واقعبینانه نیست؛ مگر اینکه مدیران صندوق برای کسب بازده بیشتر، ریسک بالاتری را از طریق سرمایهگذاری در اوراق بلندمدت یا داراییهای پرریسکتر بپذیرند.
یکی از مهمترین مزیتهای صندوق ارزی نسبت به خرید اسکناس دلار این است که علاوه بر حفظ ارزش دارایی در برابر نوسانات نرخ ارز، امکان دریافت سود نیز فراهم میشود. در مقابل، نگهداری دلار نقد تنها زمانی سودآور است که قیمت ارز افزایش یابد و خودِ دارایی درآمدی ایجاد نمیکند. البته موفقیت صندوقهای ارزی به میزان اعتماد سرمایهگذاران نیز وابسته است. شفافیت عملکرد، نقدشوندگی مناسب و اطمینان از بازپرداخت اصل سرمایه و سود، عواملی هستند که میتوانند جذابیت این ابزار را افزایش دهند.
نزدیکترین رقیب صندوق ارزی، سپرده ارزی است. تفاوت اصلی این دو در آن است که سپرده ارزی معمولاً نرخ سود مشخصی دارد، اما بازده صندوق به عملکرد آن وابسته است. با این حال، اگر صندوقهای ارزی بتوانند سودی در حدود ۳ تا ۵ درصد دلاری ایجاد کنند، از نظر استانداردهای جهانی عملکرد قابل قبولی خواهند داشت.
در مقایسه با صندوقهای طلا نیز تفاوت اساسی وجود دارد. صندوقهای طلا به دلیل وابستگی به قیمت جهانی طلا و نرخ ارز، نوسان بیشتری دارند و در دورههای رونق میتوانند بازدهی بسیار بالاتری ایجاد کنند، اما در زمان افت قیمت نیز زیان بیشتری به سرمایهگذاران تحمیل میکنند. در مقابل، صندوقهای ارزی برای افرادی مناسبتر هستند که به دنبال حفظ ارزش سرمایه، درآمدی محدود اما پایدار و ریسک کمتر هستند.
در مجموع، صندوقهای ارزی را نباید ابزاری برای کسب سودهای نجومی دانست. این صندوقها میتوانند پلی میان نگهداری دلار نقد و سپردههای ارزی باشند و به دارندگان ارز امکان دهند بدون نگهداری اسکناس، از دارایی دلاری خود بازدهی کسب کنند. اگر این صندوقها با سازوکاری شفاف و قابل اعتماد اداره شوند، میتوانند به گزینهای مناسب برای سرمایهگذارانی تبدیل شوند که اولویت آنها حفظ ارزش سرمایه همراه با درآمدی معقول و کمریسک است، نه کسب سودهای هیجانی و کوتاهمدت.
